Afvalhub in de Penitentiaire Inrichting van Dordrecht

De Afvalhub is een gloednieuw, uniek en toonaangevend initiatief binnen de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Het project is geïnitieerd door de afdeling Duurzaamheid en gestart in de Penitentiaire Inrichting van Dordrecht.

Samen met de locatie (medewerkers en gedetineerden) wordt gewerkt aan betere afvalscheiding. Dat klinkt misschien niet bijzonder, maar binnen een detentieomgeving is het dat zeker wel. Het brengt namelijk specifieke veiligheids-, logistieke en organisatorische uitdagingen met zich mee. Niet voor niets bestond het afval de afgelopen jaren voor circa 80% uit restafval. Daarom wordt nu gekozen voor een nieuwe aanpak: nascheiden. Dagelijks worden alle afvalcontainers van de volledige inrichting verzameld in een centrale werkzaal. Hier worden de containers geleegd en wordt het afval zorgvuldig uitgesorteerd. Dit gebeurt met de inzet van gedetineerden, met als doel de hoeveelheid restafval tot een minimum te beperken.

Een uitdagend project met een bijzondere doelgroep in een uiterst complexe omgeving in Dordrecht.

Bedenk een passende naam voor dit project, ontwikkel een visuele identiteit met logo en pas dit vervolgens ruimtelijk toe in de werkzaal. Denk hierbij aan de inrichting van de werkzaal en hoe dit modulair toe te passen in toekomstige werkzalen van andere Penitentiaire Inrichtingen in Nederland. Veel mensen denken van te voren direct aan stank en vuiligheid. Hoe gaan we dat oplossen? Hoe maken we er een toffe werkplek van? Hoe brengen we de resultaten wekelijks naar de afdeling? Hoe maken we het werkproces inzichtelijk, de werkstroom duidelijk in de werkzaal? Overkoepelende vraag; hoe zorgen we voor duurzame gedragsverandering in de gehele PI en vergroten we het besef rondom afvalscheiding?

De naam ‘De Afvalhub’ – bedacht door Margriet Aalberts – zegt waar het op staat en draait nergens omheen. Goed passend bij de gedetineerden: duidelijk, direct en zonder poespas. De naam schept helderheid en ligt bovendien prettig in het gehoor.

Het nieuwe logo verwijst nadrukkelijk naar afval en recycling en heeft een rauw, robuust en ongepolijst karakter dat aansluit bij de beeldtaal van detentie. De link met afval(recycling) komt terug in het kleurgebruik, het algemeen bekende recyclingsymbool en in de bewuste keuze voor imperfectie binnen het ontwerp. Het logo is vormgegeven als een stencil. Een stencil is een sjabloon waarbij inkt of verf – vaak met een spuitbus – door uitgesneden vormen wordt aangebracht om (letter)afdrukken te maken. Deze beeldtaal is herkenbaar, direct en aansprekend voor gedetineerden en sluit aan bij de omgeving waarin het wordt toegepast. Tegelijkertijd versterkt het stencilkarakter het rauwe en onvolmaakte gevoel dat past bij het thema ‘afval’. De ronde vormen van de letters in het logo zijn bewust niet (meer) perfect rond, net zoals afval na gebruik niet meer in zijn oorspronkelijke, ‘perfecte’ staat verkeert. Het imperfecte geeft het logo (en de rest van de stijl) een uniek eigen karakter. Onder het logo staat een flexibel aanpasbare onderregel met de PI-locatie.

Het kleurenpalet is een belangrijk onderdeel van de identiteit. De natuurlijke kleuren (vaak dicht bij elkaar liggend) brengen rust voor gedetineerden. Tevens refereren de kleuren praktisch naar de bekende kleuren rondom afvalscheidig. Oranje wordt spaarzaam ingezet om de aandacht te grijpen.

De creatieve teksten met een knipoog stralen kwaliteit en aandacht uit, waardoor gedetineerden zich – los van de inhoud – oprecht gezien en gewaardeerd voelen.

De Afvalhub heeft een eigen gezicht gekregen. Een eigen naam en karakteristieke visuele identiteit dat herkenbaar is en beklijft. Een eerlijke stijl zonder poespas, dat zegt waar het op staat. Een stijl met een rauw randje; aansluitend bij de leefwereld van gedetineerden en passend bij afval(scheiding) en detentie. Maar altijd op een positieve manier met een uiterst verzorgd karakter. Elk element straalt aandacht uit. Zodat gedetineerden de aandacht voelen en ervaren dat ze ertoe doen met zicht op een betere toekomst.

We hebben een fundering gelegd dat gemakkelijk toe te passen is in elke Nederlandse PI. De Afvalhub is klaar voor de toekomst.
‍